Hướng dẫn cúng tất niên chuẩn truyền thống
Mục lục
Tất niên là một trong những nghi lễ quan trọng nhất trong đời sống tâm linh của người Việt. Đây không chỉ là bữa cơm sum họp gia đình mà còn bày tỏ sự thành kính với tổ tiên, tạ ơn các vị thần linh đã phù hộ trong suốt một năm qua.
Vậy cúng tất niên cần chuẩn bị những gì? Hãy cùng theo dõi ngay bài viết dưới đây của Faster nhé!
1. Ý nghĩa của lễ cúng tất niên trong văn hóa Việt
Tất niên (Hay lễ Tất niên) thường được tổ chức vào chiều tối ngày 30 Tết (Hoặc 29 Tết nếu là tháng thiếu). "Tất" nghĩa là hết, "Niên" nghĩa là năm. Cúng Tất niên là nghi thức đánh dấu sự kết thúc của năm cũ và chuẩn bị bước sang năm mới.
Ý nghĩa của ngày này bao gồm:
- Tạ ơn thần linh, tổ tiên, báo cáo những việc đã làm được trong năm và cầu mong sự che chở cho năm mới.
- Là dịp để các thành viên trong gia đình ngồi lại bên nhau sau một năm bôn ba vất vả.
- Xua đuổi những điều không may mắn của năm cũ để đón nhận khởi đầu mới hanh thông.
2. Cúng tất niên cần chuẩn bị những gì?
Tùy vào điều kiện kinh tế và văn hóa từng vùng miền, mâm cỗ có thể khác nhau về món ăn, nhưng về cơ bản không thể thiếu các thành phần sau:
2.1. Các lễ vật cơ bản trên bàn thờ
Trước khi chuẩn bị món mặn, bạn cần chuẩn bị đầy đủ các lễ vật trên hương án:
- Hương và đèn/nến: Tượng trưng cho sự kết nối âm dương.
- Mâm ngũ quả: Đại diện cho ngũ hành, cầu mong ngũ phúc lâm môn.
- Hoa tươi: Thường là hoa cúc, hoa vạn thọ hoặc hoa mai, hoa đào.
- Giấy tiền vàng mã: Để gửi đến tổ tiên.
- Trà, rượu, nước ngọt: Đã được mở nắp.
2.2. Mâm cỗ mặn chuẩn truyền thống
Việt Nam với địa lý trải dài, mỗi miền lại có một đặc trưng riêng trên mâm cỗ Tất niên:
Với cỗ tất niên miền Bắc:
Chú trọng sự cân đối. Mâm cỗ lớn thường có 4 bát 4 đĩa (Hoặc 6 bát 6 đĩa):
Gợi ý các món cúng tất niên chuẩn miền Bắc:
- Gà luộc nguyên con (Gà trống thiến là tốt nhất)
- Bánh chưng
- Xôi gấc hoặc xôi đỗ xanh
- Canh măng móng giò hoặc canh bóng
- Nem rán
- Giò lụa, giò xào
- Dưa hành, củ kiệu
- Chè kho hoặc chè đậu xanh
Với cỗ tất niên miền Trung:
Không quá cầu kỳ về số lượng bát đĩa nhưng hương vị lại rất đậm đà.
Gợi ý các món cúng tất niên chuẩn miền Trung:
- Bánh tét
- Gà luộc hoặc thịt heo luộc
- Nem chua, tré
- Dưa món
- Chả Huế
- Canh miến hoặc canh măng
Với cỗ tất niên miền Nam:
Thường có thêm các món giải nhiệt.
Gợi ý các món cúng tất niên chuẩn miền Nam:
- Thịt kho tàu (Thịt kho trứng nước dừa)
- Canh khổ qua nhồi thịt
- Bánh tét
- Gà luộc hoặc vịt luộc
- Dưa giá, củ kiệu tôm khô
-Trái cây ngũ quả
2.3. Văn khấn cúng tất niên
Theo phong tục truyền thống, sau khi đã bày biện mâm cỗ tươm tất, gia chủ ăn mặc chỉnh tề, thắp 3 nén nhang, quỳ trước án và thành tâm đọc bài khấn.
Nội dung khấn:
“Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần, 3 lạy)
- Con kính lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.
- Con kính lạy Hoàng thiên, Hậu Thổ, chư vị Tôn thần.
- Con kính lạy Ngài Kim niên đương cai Thái Tuế chí đức Tôn thần.
- Con kính lạy các Ngài Bản cảnh Thành hoàng Chư vị Đại Vương.
- Con kính lạy Ngài Bản gia Đông trù Tư mệnh Táo phủ Thần quân.
- Con kính lạy các Ngài Ngũ phương, Ngũ thổ, Phúc đức Tôn thần.
Con kính lạy các cụ tổ tiên nội, ngoại chư vị hương linh.
Tín chủ (chúng) con là: [Họ và tên gia chủ] Ngụ tại: [Địa chỉ chi tiết]
Hôm nay là ngày 30 tháng Chạp năm [Ất Tỵ - 2025/2026], tiết cuối đông, sắp sửa bước sang năm mới.
Tín chủ con cùng toàn thể gia quyến sắm sửa lễ vật, hương hoa, cơm canh thịnh soạn, sửa sang bàn thờ tổ tiên để dâng cúng tạ ơn. Chúng con kính mời các vị Thần linh, gia tiên tiền tổ, các vị hương linh nội ngoại về dự tiệc Tất niên, chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật.
Nguyện xin các vị phù hộ độ trì cho gia đình chúng con một năm mới sức khỏe dồi dào, vạn sự như ý, công việc hanh thông, gia đạo bình an, tai qua nạn khỏi.
Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin các vị chứng giám, phù hộ độ trì.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần, 3 lạy)”
Hy vọng với hướng dẫn chi tiết về cách chuẩn bị lễ vật, thực đơn 3 miền và bài văn khấn chuẩn trên đây của Faster, bạn sẽ có một buổi lễ Tất niên thật trang trọng, ấm áp.
Chúc bạn và gia đình một năm mới vạn sự như ý!